(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

భీష్మపర్వ - అధ్యాయ 003

॥ శ్రీః ॥
6.3. అధ్యాయః 003
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Topics
వ్యాసేన ధృతరాష్ట్రంప్రతి దుర్నిమిత్తప్రాదుర్భావకథనం ॥ 1 ॥
తథా జేప్యతాం జయసూచకలింగకథనం ॥ 2 ॥
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Text

వ్యాస ఉవాచ। 6-3-0x(3955)(38692)
ఖరా గోషు ప్రజాయంతే రమంతే మాతృభిః సుతాః।
అనార్తవం పుష్పఫలం దర్శయంతి వనద్రుమాః ॥ 6-3-1(38693)
గర్భిణ్యోఽజాతపుత్రాశ్చ జనయంతి విభీషణాన్ ।
క్రవ్యాదాః పక్షిభిశ్చాపి సహా శ్నంతి పరస్పరం ॥ 6-3-2(38694)
త్రివిషాణాశ్చతుర్నేత్రాః పంచపాదా ద్విమేహనాః ।
ద్విశీర్షాశ్చ ద్విపుచ్ఛాశ్చ దంష్ట్రిణః పశవోఽశివాః ॥ 6-3-3(38695)
జాయంతే వివృతాస్యాశ్చ వ్యాహరంతోఽశివా గిరః ।
త్రిపదాః శిఖినస్తార్క్ష్యాశ్చతుర్దంష్ట్రా విషాణినః ॥ 6-3-4(38696)
తథైవాన్యాశ్చ దృశ్యంతే స్త్రియో వై బ్రహ్మవాదినాం ।
వైనతేయాన్మయూరాంశ్చ జనయంతి పురే తవ ॥ 6-3-5(38697)
గోవత్సం వడవా సూతే శ్వా సృగాలం మహీపతే ।
కుక్కురాన్కరభాశ్చైవ శుకాశ్చాశువాదినః ॥ 6-3-6(38698)
స్త్రియః కాశ్చిత్ప్రజాయంతే చతస్రః పంచ కన్యకాః ।
జాతమాత్రాశ్చ నృత్యంతి గాయంత చ హసంతి చ ॥ 6-3-7(38699)
పృథగ్జనస్య సర్వస్య క్షుద్రకాః ప్రహసంతి చ।
నృత్యంతి పరిగాయంతి వేదయంతో మహద్భయం ॥ 6-3-8(38700)
ప్రతిమాశ్చాలిఖంత్యేతాః సశస్త్రాః కాలచోదితాః ।
అన్యోన్యమభిధావంతి శిశవో దండపాణయః ॥ 6-3-9(38701)
అన్యోన్యమభిమృద్గంతి నగరాణి యుయుత్సవః ।
పద్మోత్పలాని వృక్షేషు జాయంతే కుముదాని చ ॥ 6-3-10(38702)
విష్వ్వాతాశ్చ వాంత్యుగ్రా రజో నాప్యుపశాంయతి।
అభీక్ష్ణం కంపతే భూమిరర్కం రాహురుపైతి చ ॥ 6-3-11(38703)
శ్వేతో గ్రహస్తథా చిత్రాం సమతిక్రంయ తిష్ఠతి ।
అభావం హి విశేషేణ కురూణాం తత్ర పశ్యతి ॥ 6-3-12(38704)
ధూమకేతుర్మహాఘోరః పుష్యం చాక్రంయ తిష్ఠతి ।
సేనయోరశివం ఘోరం కరిష్యతి మహాగ్రహః ॥ 6-3-13(38705)
మఘాస్వంగారకో వక్రః శ్రవణే చ బృహస్పతిః ।
భగం నక్షత్రమాక్రంయ సూర్యపుత్రేణ పీడ్యతే ॥ 6-3-14(38706)
శుక్రః ప్రోష్ఠపదే పూర్వే సమారుహ్య విరోచతే ।
ఉత్తరే తు పరిక్రంయ సహితః సముదీక్షతే ॥ 6-3-15(38707)
శ్యామో గ్రహః ప్రజ్వలితః సధూమ ఇవ పావకః ।
ఐంద్రం తేజస్వి నక్షత్రం జ్యేష్ఠామాక్రంయ తిష్ఠతి ॥ 6-3-16(38708)
ధ్రువం ప్రజ్వలితో ఘోరమపసవ్యం ప్రవర్తతే ।
రోహిణీం పీడయత్యేవముభౌ చ శశిభాస్కరో ।
చిత్రాస్వాత్యంతరే చైవ విష్ఠితః పరుషగ్రహః ॥ 6-3-17(38709)
వక్రానువక్రం కృత్వా చ శ్రవణం పావకప్రభః ।
బ్రహ్మరాశిం సమావృత్య లోహితాంగో వ్యవస్థితః ॥ 6-3-18(38710)
సర్వసస్యపరిచ్ఛన్నా పృథివీ సస్యమాలినీ ।
పంచశీర్షా యవాశ్చాపి శతశీర్షాశ్చ శాలయః ॥ 6-3-19(38711)
ప్రధానాః సర్వలోకస్య యాస్వాయత్తమిదం జగత్ ।
తా గావః ప్రస్నుతా వత్సైః శోణితం ప్రక్షరంత్యుత ॥ 6-3-20(38712)
నిశ్చేరురర్చిషశ్చాపాత్ఖంగాశ్చ జ్వలితా భృశం ।
వ్యక్తం పశ్యంతి శస్త్రాణి సంగ్రామం సముపస్థితం ॥ 6-3-21(38713)
అగ్నివర్ణా యథా భాసః శస్త్రాణాముదకస్య చ।
కవచానాం ధ్వజానాం చ భవిష్యతి మహాక్షయః ॥ 6-3-22(38714)
పృథివీ శోణితావర్తా ధ్వజోడుపసమాకులా ।
కురూణాం వైశసే రాజన్పాండవైః సహ భారత ॥ 6-3-23(38715)
దిక్షు ప్రజ్వలితాస్యాశ్చ వ్యాహరంతి మృగద్విజాః ।
అత్యాహితం దర్శయంతః క్షత్రియాణాం మహద్భయం ॥ 6-3-24(38716)
ఏకపక్షాక్షిచరణాః శకుంతాః ఖేచరా నిశి।
రౌద్రం వదంతి సంరబ్ధాః శోణితం ఛర్దయంతి చ ॥ 6-3-25(38717)
గ్రహౌ తాంరారుణనిభౌ ప్రజ్వలంతావివ స్థితౌ ।
సప్తర్షీణాముదారాణాం సమవచ్ఛాద్య వై ప్రభాం ॥ 6-3-26(38718)
సంవత్సరస్థాయినౌ చ గ్రహౌ ప్రజ్వలితావుభౌ ।
విశాఖయోః సమీపస్థౌ బృహస్పతిశనైశ్చరౌ ॥ 6-3-27(38719)
చంద్రాదిత్యావుభౌ గ్రస్తావేకాహ్నా హి త్రయోదశీం।
అపర్వమి గ్రహం యాతౌ ప్రజాసంక్షయమిచ్ఛతః ॥ 6-3-28(38720)
అశోభితా దిశః సర్వాః పాంసువర్షైః సమంతతః।
ఉత్పాతమేఘా రౌద్రాశ్చ రాత్రౌ వర్షంతి శోణితం ॥ 6-3-29(38721)
కృత్తికాం పీడయంస్తీక్ష్ణైర్నక్షత్రం పృథివీపతే ।
అభీక్ష్ణవాతా వాయంతే ధూమకేతుమవస్థితాః ॥ 6-3-30(38722)
విషమం జనయంత్యేత ఆక్రందజననం మహత్।
త్రిషు పూర్వేషు సర్వేషు నక్షత్రేషు విశాంపతే ।
బుధః సంపతతేఽభీక్ష్ణం జనయన్ప్రాణినాం భయం ॥ 6-3-31(38723)
చతుర్దశీం పంచదశీం భూతపూర్వాం చ షోడశీం।
ఇమాం తు నాభిజానామి అమావాస్యాం త్రయోదశీం ।
చంద్రసూర్యావుభౌ గ్రస్తావేకాన్హా హి త్రయోదశీం ॥ 6-3-32(38724)
అపర్వణి గ్రహేణైతౌ ప్రజాః సంక్షపయిష్యతః ।
మాంసవర్షం పునస్తీవ్రమాసీత్కృష్ణచతుర్దశీం ।
శోణితైర్వక్రసంపూర్ణా అతృప్తాస్తత్ర రాక్షసాః ॥ 6-3-33(38725)
ప్రతిస్నోతోవహా నద్యః సరితః శోణితోదకాః ।
ఫేనాయమానాః కూపాశ్చ కూర్దంతి వృషభా ఇవ ॥ 6-3-34(38726)
పతంత్యుల్కాః సనిర్ఘాతాః శక్రాశనిసమప్రభాః ।
అద్య చైవ నిశాం వ్యుష్టామనయం సమవాప్స్యథ ॥ 6-3-35(38727)
వినిఃసృత్య మహోల్కాభిస్తిమిరం సర్వతో దిశం ।
అన్యోన్యముపతిష్ఠద్భిస్తత్ర చోక్తం మహర్షిభిః ।
భూమిపాలసహస్రాణాం భూమిః పాస్యతి శోణితం ॥ 6-3-36(38728)
కైలాసమందరాభ్యాం తు తథా హిమవతో విభో ।
సహస్రశో మహాశబ్దం శిఖరాణి పతంతి చ ॥ 6-3-37(38729)
మహాభూతా భూమికంపే చత్వారః సాగరాః పృథక్ ।
వేలాముద్వర్తయంతీవ క్షోభయంతో వసుంధరాం ॥ 6-3-38(38730)
వృక్షానున్మథ్య వాంత్యుగ్రా వాతాః శర్కరకర్షిణః ।
ఆభగ్రాః సుమహావాతైరశనీభిః సమాహతాః ॥ 6-3-39(38731)
వృక్షాః పతంతి చైత్యాశ్చ గ్రామేషు నగరేషు చ ।
నీలలోహితపీతశ్చ భవత్యగ్నిర్హుతో ద్విజైః ॥ 6-3-40(38732)
వామార్చిర్దుష్టగంధశ్చ ముంచన్వై దారుణం స్వనం ।
స్పర్శా గంధా రసాశ్చైవ విపరీతా మహీపతే ॥ 6-3-41(38733)
ధూమం ధ్వజాః ప్రముంచంతి కంపమానా ముహుర్ముహుః ।
ముంచంత్యంగారవర్షం చ భేర్యశ్చ పటహాస్తథా ॥ 6-3-42(38734)
శిఖరాణాం సమృద్ధానాముపరిష్టాత్సమంతతః ।
వాయసాశ్చ రువంత్యుగ్రం వామం మండలమాశ్రితాః ॥ 6-3-43(38735)
పక్వాపక్వేఽతిసుభృశం వావాశ్యంతే వయాంసి చ।
నిలీయంతే ధ్వజాగ్రేషు క్షయాయ పృథివీక్షితాం ॥ 6-3-44(38736)
ధ్యాయంతః ప్రకిరంతశ్చ వ్యాలా వేపథుసంయుతాః ।
దీనాస్తురంగమాః సర్వే వారణాః సలిలాశ్రయాః ॥ 6-3-45(38737)
`ఏవంవిధం దుర్నిమిత్తం క్షయాయ పృథీవీక్షితాం।
భౌమం దివ్యం చాంతరిక్షం త్రివిధం జాయతేఽనిశం' 6-3-46(38738)
ఏతచ్ఛ్రుత్వా భవానత్ర ప్రాప్తకాలం వ్యవస్యతాం।
యథా లోకః సముచ్ఛేదం నాయం గచ్ఛేత భారత ॥ 6-3-47(38739)
వైశంపాయన ఉవాచ। 6-3-48x(3956)
పితుర్వచో నిశంయైతద్ధృతరాష్ట్రోఽబ్రవీదిదం ।
దిష్టమేతత్పురా మన్యే భవిష్యతి నరక్షయః ॥ 6-3-48(38740)
రాజానః క్షత్రధర్మేణ యది వధ్యంతి సంయుగే।
వీరలోకం సమాసాద్య సుఖం ప్రాప్స్యంతి కేవలం ॥ 6-3-49(38741)
ఇహ కీర్తిం పరే లోకే దీర్ఘకాలం మహత్సుఖం ।
ప్రాప్స్యంతి పురుషవ్యాఘ్రాః ప్రాణాంస్త్యక్త్వా మహాహవే ॥ 6-3-50(38742)
వైశంపాయన ఉవాచ। 6-3-51x(3957)
ఏవం మునిస్తథేత్సుక్త్వా కవీంద్రో రాజసత్తమ।
ధృతరాష్ట్రేణ పుత్రేణ ధ్యానమన్వగమత్పరం ॥ 6-3-51(38743)
స ముహూర్తం తథా ధ్యాత్వా పునరేవాబ్రవీద్వచః ।
అసంశయం పార్థివేంద్ర కాలః సంక్షయతే జగత్ ॥ 6-3-52(38744)
సృజతే చ పునర్లోకాన్నేహ విద్యతి శాశ్వతం।
జ్ఞాతీనాం వై కురూణాం చ సంబంధిసుహృదాం తథా ॥ 6-3-53(38745)
ధర్ంయం దర్శయ పంథానం సమర్థో హ్యసి వారణే ।
క్షుద్రం జాతివధం ప్రాహుర్మా కురుష్వ మమాప్రియం ॥ 6-3-54(38746)
కాలోఽయం పుత్రరూపేణ తవ జాతో విశాంపతే ।
న వధః పూజ్యతే వేదే హితం నైవ కథంచన ॥ 6-3-55(38747)
హన్యాత్స ఏనం యో హన్యాత్కులధర్మం స్వికాం తనుం ।
కాలేనోత్పథగంతసి శక్యే సతి యథాఽఽపది ॥ 6-3-56(38748)
కులస్యాస్య వినాశాయ తథైవ చ మహీక్షితాం ।
అనర్థో రాజ్యరూపేణ తవ జాతో విశాంపతే ॥ 6-3-57(38749)
లుప్తధర్మా పరేణాసి ధర్మం దర్శయ వై సుతాన్ ।
కిం తే రాజ్యేన దుర్ధర్షయేన ప్రాప్తోఽసి కిల్విషం ॥ 6-3-58(38750)
యశో ధర్మం చ కీర్తిం చ పాలయన్స్వర్గమాప్స్యసి ।
లభంతాం పాండవా రాజ్యం శమం గచ్ఛంతు కౌరవాః ॥ 6-3-59(38751)
వైశంపాయన ఉవాచ। 6-3-60x(3958)
ఏవం బ్రువతి విప్రేంద్రే ధృతరాష్ట్రోఽంబికాసుతః ।
ప్రశస్య వాక్యం వాక్యజ్ఞో వాక్యం చైవాబ్రవీత్పునః ॥ 6-3-60(38752)
ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 6-3-61x(3959)
యథా భవాన్వేత్తి తథైవ వేత్తా
భావాభావౌ విదితౌ మే యథార్థౌ ।
స్వార్థే హి సంముహ్యతి తాత లోకో
మాం చాపి లోకాత్మకమేవ విద్ధి ॥ 6-3-61(38753)
ప్రసాదయే త్వామతులప్రభావం
త్వం నో గతిర్దర్శయితా చ ధీరః ।
న చాపి తే వశగా మే సుతాశ్చ
న చాధర్మం కర్తుమర్హా హి మే మతిః ॥ 6-3-62(38754)
త్వం హి ధర్మః పవిత్రం చ యశః కీర్తిర్ధృతిః స్మృతిః ।
కురూణాం పాండవానాం చ మాన్యశ్చాపి పితామహః ॥ 6-3-63(38755)
వ్యాస ఉవాచ। 6-3-64x(3960)
వైచిత్రవీర్య నృపతే యత్తే మనసి వర్తతే।
అభిధత్స్వ యథాకామం ఛేత్తాఽస్మి తవ సంశయం ॥ 6-3-64(38756)
ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 6-3-65x(3961)
యాని లింగాని సంగ్రామే భవంతి విజయిష్యతాం।
తాని సర్వాణి భగవంఛ్రోతుమిచ్ఛామి తత్త్వతః ॥ 6-3-65(38757)
వ్యాస ఉవాచ। 6-3-66x(3962)
ప్రసన్నభాః పావక ఊర్ధ్వరశ్మిః
ప్రదక్షిణావర్తశిఖో విధూమః ।
పుణ్యా గంధాశ్చాహుతీనాం ప్రవాంతి
జయస్యైతద్భావినో రూపమాహుః ॥ 6-3-66(38758)
గంభీరఘోషాశ్చ మహాస్వనాశ్చ
శంఖా మృదంగాశ్చ నదంతి యత్ర।
విశుద్ధరశ్మిస్తపనః శశీ చ
జయస్యేతద్భావినో రూపమాహుః ॥ 6-3-67(38759)
ఇష్టా వాచః ప్రసృతా వాయసానాం
సంప్రస్థితానాం చ గమిష్యతాం చ।
యే పృష్ఠతస్తే త్వరయంతి రాజ-
న్యే చాగ్రతస్తే ప్రతిషేధయంతి ॥ 6-3-68(38760)
కల్యాణవాచః శకునా రాజహంసాః
శుకాః క్రౌంచాః శతపత్రాశ్చ యత్ర।
ప్రదక్షిణాశ్చైవ భవంతి సంఖ్యే
ధ్రువం జయస్తత్ర వదంతి విప్రాః ॥ 6-3-69(38761)
అలంకారైః కవచైః కేతుభిశ్చ
సుఖప్రణాదైర్హేషితైర్వా హయానాం।
భ్రాజిష్మతీ దుష్ప్రతివీక్షణీయా
యేషాం చమూస్తే విజయంతి శత్రూన్ ॥ 6-3-70(38762)
హృష్టా వాచస్తథా సత్వం యోధానాం యత్ర భారత।
న ంలాయంతి స్రజశ్చైవ తే తరంతి రణోదధిం ॥ 6-3-71(38763)
`ప్రయాణే వాయసో వామే దక్షిణే ప్రవివిక్షతాం।
పశ్చాత్సంసాధయత్యర్థం పురస్తాత్ప్రతిషేధతి ॥ ' 6-3-72(38764)
శబ్దరూపరసస్పర్శగంధాశ్చావికృతాః శుభాః ।
సదా హర్షశ్చ యోధానాం జయతామిహ లక్షణం ॥ 6-3-73(38765)
అనుగా వాయవో వాంతి తథాఽభ్రాణి వయాంసి చ ।
అనుప్లవంతి మేఘాశ్చ తథైవేంద్రధనూంషి చ ॥ 6-3-74(38766)
ఏతాని జయమానానాం లక్షణాని విశాంపతే ।
భవంతి విపరీతాని ముమూర్షూణాం జనాధిప ॥ 6-3-75(38767)
అల్పాయాం వా మహత్యాం వా సేనాయామితి నిశ్చయః।
హర్షో యోధగణస్యైకో జయలక్షణముచ్యతే ॥ 6-3-76(38768)
ఏకో దీర్ణో దారయతి సేనాం సుమహతీమపి ।
తాం దీర్ణామనుదీర్యంతే యోధాః శూరతరా అపి ॥ 6-3-77(38769)
దుర్నివర్త్యా తదా చైవ ప్రభగ్నా మహతీ వమూః ।
అపామివ మహావేగా త్రస్తా మగగణా ఇవ ॥ 6-3-78(38770)
నైవ శక్యా సమాధాతుం సన్నిపాతే మహాచమూః ।
దీర్ణ ఇత్యేవ దీర్యంతే సువిద్వాంసోఽపి భారత ॥ 6-3-79(38771)
భీతాన్భగ్నాంశ్చ సంప్రేక్ష్య భయం భూయోఽభివర్ధతే।
ప్రభగ్నా సహసా రాజందిశో విద్రవతే చమూః ।
నైవ స్థాపయితుం శక్యా శూరైరపి మహాచమూః ॥ 6-3-80(38772)
సత్కృత్య మహతీం సేనాం చతురంగాం మహీపతిః ।
ఉపాయపూర్వం మేధావీ యతేత సతతోత్థితః ॥ 6-3-81(38773)
ఉపాయవిజయం శ్రేష్ఠమాహుర్భేదేన మధ్యమం ।
జఘన్య ఏష విజయో యో యుద్ధేన విశాంపతే ॥ 6-3-82(38774)
మహాందోషః సన్నిపాతస్తస్యాద్యః క్షయ ఉచ్యతే ।
పరస్పరజ్ఞాః సంహృష్టా వ్యవధూతాః సునిశ్చితాః ॥ 6-3-83(38775)
అపి పంచాశతం శూరా మృద్గంతి మహతీం చమూం ।
అపి వా పంచ షట్ సప్త విజయంత్యనివర్తినః ॥ 6-3-84(38776)
న వైనతేయో గరుడః ప్రశంసతి మహాజనం ।
దృష్ట్వా సుపర్ణోఽపచితిం మహత్యా అపి భారత ॥ 6-3-85(38777)
న బాహుల్యేన సేనాయా జయో భవతి నిత్యశః ।
అధ్రువో హి జయో నామ దైవం చాత్ర పరాయణం ।
జయవంతో హి సంగ్రామే కృతకృత్యా భవంతి హి ॥ ॥ 6-3-86(38778)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే భీష్మపర్వణి జంబూఖండవినిర్మాణపర్వణి తృతీయోఽధ్యాయః ॥

Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Footnotes
6-3-6 వడవా అశ్వా శ్వా శునీ। కరభో మృగవిశేషః ॥
6-3-7 ప్రజాయంతే జనయంతి ॥
6-3-8 పృథగ్జనస్య నీచజనస్య సంబంధినః క్షుద్రకాః వ్యంగాః చండాలాదిషు జాతాః కాణకుబ్జాదయ ఇత్యర్థః ।
క్షుద్రా వ్యంగానటీత్యాదిమేదినీ ॥ 6-3-10 నగరాణి కృత్రిమాణి శిశవ ఏవావమృద్గంతి ॥
6-3-11 కార్తిక్యాః పరం హి సంగ్రామారంభస్తత్ర తులాస్థమర్కం రాహురుపైతి ॥
6-3-12 తదైవ శ్వేతో గ్రహః కేతుశ్చిత్రామతిక్రామతి స్వాత్యాదౌ వర్తతే ।
నిత్యం సమసస్తకస్థౌ రాహుకేతూ ఇదానీమేకరాశిగతౌ మహానిష్టసూచకావితి భావః ॥
6-3-13 ధూమకేతురుపగ్రహవిశేషః స పుష్యం క్షత్రియనక్షత్రమాక్రంయ తిష్ఠతి।
తథా వక్ష్యమాణరీత్యా జ్యేష్ఠాస్థేనాపి కేతునా పుష్యో విద్ధస్తథా చ స్వనక్షత్రే క్రూరాక్రాంతే క్రూరవిద్ధే చ సత్యవశ్యం క్షత్రియాణాం నాశో భవతీత్యర్థః । యథోక్తం ।
కృత్తికాయాం తథా పుష్పే రేవత్యాం చ పునర్వసౌ ।
వేధే సతి త్రమాద్వేధో వర్ణేషు బ్రాహ్మణాదిష్వితి నరతివిజయే ॥
6-3-14 భగం నక్షత్రం పూర్వాఫల్గునీ । శ్రుతిమతే తూత్తరాఫల్గునీ ॥
6-3-15 పూర్వేప్రోష్ఠపదే పూర్వాభాద్రపదానక్షత్రం సమారుహ్య పరిక్రంయ పరిఘాఖ్య ఉపగ్రహస్తేన సహితః ఉత్తరే ఉత్తరాభాద్రపదానక్షత్రం ఉదీక్షతే ఆక్రాంతుమిచ్ఛతి ॥
6-3-16 శ్యామో ద్వితీయ ఉపగ్రహః కేతుసంజ్ఞః ఐంద్రం జ్యేష్ఠాం నక్షత్రమితి యోజ్యం ॥
6-3-17 పరుషగ్రహో రాహురేకనక్షత్రస్థౌ శశిభాస్కరౌ పీడయతి ।
అపసవ్యం ప్రవర్తతే సర్వదా వక్రీ సన్। సర్వతోభద్రచక్రే వేధేన కస్వాతీస్థః
సన్ రోహిణీనక్షత్రం చ పీడయతీత్యర్థః ॥
6-3-18 తత్రైవ సర్వతోభద్రచక్రే మఘాస్థో లిహితాంగోఽంగారకో వక్రానువక్రం కృత్వా పునఃపునర్వక్రీభూయ బ్రహ్మణా బృహస్పతినాక్రాంతం రాశిం శ్రవణం సమావృత్య సంయక్ పూర్ణదృష్ట్యా విద్వా తిష్ఠతి ॥
6-3-19 పరిచ్ఛన్నా ఆచ్ఛాదితా ।
పంచశీర్షాణి శింబీసదృశాని యేషాం తే పంచశీర్షాః ॥
6-3-27 పూర్వం శ్రవణస్థో బృహస్పతిర్భగనక్షత్రస్థః సూర్యపుత్ర ఇత్యుక్తం తావుభౌ విశాఖాసమీపే తిర్యగ్వేధేన శతపదే చక్రే విశాఖానక్షత్రం విధ్యత ఇత్యర్థః ॥
6-3-28 అపర్వణి పర్వ దర్శాఖ్యం పంచదశేహ్ని భవతి ఏకతిథివృద్ధౌ షోడశే వా ఏకతిథిక్షయే చతుర్దశే వాహ్ని భవతి।
తిథిద్వయక్షయస్తు లోకేఽత్యంతమప్రసిద్ధ ఇతి అపర్వణీత్యుక్తం ।
గ్రహం యాతౌ రాహుణా గ్రహణం ప్రాప్తౌ ।
ఏతదేవ ప్రజాసంక్షయహేతుత్వేన శాస్త్రే దృష్టమిత్యాహ ప్రజేతి।
అయం శ్లోకోత్ర దాక్షిణాత్యకోశేషు నాస్తి। ఝo పుస్తక ఏవాస్తి॥
6-3-30 చిత్రాస్వాంత్యతరస్థః పురుషో గ్రహో రోహిణీం పీడయతీత్యుక్తం తత్ర చిత్రాంశే స్థిత్వా రోహిణీ అష్టాదశత్వేన స్మముదాయికనక్షత్రం పీడయతి।
స్వాత్యంశే స్థిత్వా కృత్తికాం షోడశకత్వేన సాంఘాతికనక్షత్రం పీడయతి। సర్వతోభద్రచక్రే తథా దర్శనాత్ తదేతదాహ కృత్తికామిత్యర్ధేన ।
తీక్ష్ణై క్రూరైః కర్మభిరుపలక్షితో రాహురిత్యర్థః ।
ధూమకేతుం ఉత్పాతవిశేషమనులక్ష్యావస్థితాః ॥
6-3-31 త్రిష్వితి। త్రిషు సర్వేషు నక్షత్రనక్షత్రేషు విశాంపతే।
గృధ్నః సంపతతే శీర్షం జనయన్భయముత్తమం ఇతి ఝo పాఠః ॥
6-3-32 గ్రస్తావేకమాసీం త్రయోదశీం ఇతి ఝo పాఠః ।
తత్పక్షే చంద్రాదిత్యావుభౌ గ్రస్తావిత్యేతేన శ్లోకేనోక్తమర్థం విశదయతి ద్వాభ్యాం।
చతుర్దశీమితి। త్రయోదశీం త్రయోదాశానామహ్నాం పూరణీం అమావాస్యాం భూతపూర్వాం నాభిజానామి।
అతిభూయసా కాలేన అయం దుర్యోగ ఆగత ఇతి భావః।
ఏకమాసీం ఏకస్మిన్నేవ మాసే భవాం।
పూర్వం త్రయోదశ్యాం రాత్రౌ పక్షసమాప్త్యా సూర్యగ్రహణమేవోక్తం।
ఇదానీం తు ఏకస్మిన్మాసే చంద్రః పూర్వమాస్యాం రాహుణా గ్రహేణ గ్రస్తః సూర్యోఽమావాస్యాయాం।
యదా సూర్యో గ్రస్తస్తదా చంద్రోపి గ్రస్త ఏవ దర్శే తయోః సంహతత్వాత్ ॥
6-3-33 అపర్వణీతి। లోకాప్రసిద్ధపర్వణీతి పూర్వవత్ జ్ఞేయం ॥
6-3-34 కూపాః కూర్దంతి క్రీడంతి వాతైః క్షుభ్యంత ఇత్యర్థః ॥
6-3-35 అనయం అనీతిఫలం ॥
6-3-38 మహాభూతా వృద్ధీభూతాః ॥
6-3-43 శిఖరాణాం ద్రుమాగ్రాణాం ॥
6-3-44 పక్వాపక్వేతి పక్షిరుతానుకరణం।
వావాశ్యంతే అతిశయేన శబ్దం కుర్వంతి ॥
6-3-45 ప్రకిరంతః శకృన్మూత్రమితి శేషః। వ్యాలాః దుష్టహస్తినః ।
సలిలాశ్రయాః అత్యంతం ప్రస్వేదయుక్తాః ॥
6-3-51 మునిః ఏవం తథేత్యుక్త్వేతి సంబంధః ।
ధృతరాష్ట్రేణ హేతునా। తదర్థమిత్యర్థః। ధ్యానం చింతాం ॥
6-3-55 అయం దుర్యోధనః ॥
6-3-56 సః ధర్మః ఏవం ధర్మహంతారం శక్యేఽనాపది సత్యాం కిమర్థమాపదీవ ఉన్మార్గగామీ భవసీత్యర్థః ॥
6-3-58 పరేణ అతిశయేన ॥ 6-3-61 భావాభావౌ స్థితివినాశౌ ॥
6-3-63 త్వం హి ధర్మాదౌ హేతురిత్యర్థః ॥
6-3-67 రూపం గమకం చిహ్నం ॥
6-3-68 యే పృష్ఠతో భాషమాణా వాయసాస్తే గంతారం త్వరయంతి సిద్ధిసూచకా ఇత్యర్థః ।
యే పురతో భాషమాణాస్తే గమనం నిషేధంతీత్యర్థః ॥
6-3-83 సన్నిపాతో యోధానాం సంఘర్షః ।
వ్యవధూతాః దారాదిష్వనాసక్తాః ॥
6-3-85 శూరాణాం సహాయసంపత్తిర్నాపేక్షితేత్యత్ర దృష్టాంతమాహ న వైనతేయ ఇతి।
మహత్యా అపి సేనాయా అపచితిం ప్రతికారం నాశం వా ఏకేనైవాత్మనా కర్తుం శక్యం దృష్ట్వా సుపర్ణః
శోభనపతత్రః గరుడో నామతః వైనతేయో వినతాయాః
పుత్రో మహాజనం బహుజనసమూహం న ప్రశంసతి ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.